De peildatum bij verdeling van de gemeenschap

l.scheepens • March 13, 2023

samenstelling en waardering

Als men bij de echtscheiding wil gaan verdelen is het van belang om eerst de peildata vast te stellen. De peildatum voor de omvang van de gemeenschap en de peildatum voor de waardering van alle zaken die tot de gemeenschap behoren. De echtscheiding is immers een traject van korte of lange duur. Soms besluiten echtgenoten apart te gaan wonen nog voordat de echtscheiding een feit is. Meestal betekent dat, dat men ook zaken gaat aanschaffen waarvan het niet de bedoeling is dat deze in de gemeenschap gaan vallen. De gemeenschap wordt immers bij helften verdeeld. Men gaat verplichtingen aan (huur), waardoor ook weer schulden kunnen ontstaan. Bankrekeningen worden geopend waarop het eigen salaris wordt gestort of de gezamenlijke bankrekening wordt gebruikt om de eigen huur te betalen. Wat is dan gezamenlijk (behorend tot de gemeenschap) en wat is privé?

De peildatum voor de omvang bepaalt welke vermogensbestanddelen wel en welke niet tot de gemeenschap behoren. Niet alles valt immers in de gemeenschap. Denk aan schenkingen en erfenissen (onder uitsluitingsclausule) of verknochte zaken.

Indien echtgenoten de gevolgen van hun scheiding in overleg via mediation regelen dan kunnen zij samen de peildatum bepalen en vastleggen in het convenant. Er kan bijvoorbeeld gekozen worden voor de datum feitelijk uiteengaan, de datum ondertekening convenant of de datum start mediation. Elke datum die partijen het best past gelet op de omstandigheden kan dienen als peildatum.

Ook als er geprocedeerd wordt op tegenspraak kunnen partijen nog tot overeenstemming komen over de te hanteren peildatum. Zelfs op zitting kan nog de vraag gesteld worden aan partijen of zij willen uitgaan van een andere datum dan de wettelijke peildatum. Het is goed om voorbereid te zijn op de vraag want de peildatum kan verschil maken in wat er verdeeld moet worden. Als partijen niet tot overeenstemming kunnen komen over de peildatum dan bepaalt de rechter de peildatum en dat is dan meestal de datum waarop het verzoekschrift is ingediend. Dat is de datum waarop de gemeenschap is ontbonden. Als het verzoekschrift ook is geregistreerd in het huwelijks goederenregister geldt deze ontbinding ook jegens derden. Dat wil zeggen dat als één van de echtgenoten na de ontbinding van de gemeenschap nog een nieuwe keuken bestelt, dan is de andere echtgenoot niet aan te spreken door de verkoper.

Dan is er nog de peildatum voor de waardering van alle zaken die tot de gemeenschap behoren.Bij een overlegscheiding kunnen ex-partners zelf een peildatum bepalen die zij zelf redelijk vinden. De rechter hanteert als peildatum voor de waardering de datum van “de feitelijke verdeling”. Dit is de datum van de rechtelijke uitspraak, waarbij de wijze van verdeling door de rechter wordt vastgesteld. De verdeling wordt echter niet altijd vastgesteld door de rechter. Soms wordt de rechter enkel gevraagd om te bepalen dat partijen moeten gaan verdelen.
Op basis van redelijkheid en billijkheid kan de rechter ook op een goed gemotiveerd verzoek van partijen een andere datum aanwijzen. Daarvoor kan aanleiding zijn als partijen bijvoorbeeld al geruime tijd gescheiden huishoudens voeren. Tot slot kunnen er altijd nog verrekenposten zijn.
Aparte aandacht verdient in dit verband de echtelijke woning. Er zit nu eenmaal tijd tussen de verdeling (de afspraak/de uitspraak) en de eigendomsoverdracht (de levering). Als de woning aan derden wordt verkocht is er (meestal) geen onderlinge discussie over de waarde en kan de opbrengst bij helften worden verdeeld. Maar als één partij de woning toebedeeld wil krijgen dan zal de waarde bepaald moeten worden aan de hand van een taxatie als partijen niet samen tot een geschatte waarde kunnen komen. Omdat de waarde van de woning in korte tijd kan stijgen of dalen is het zaak om dan niet te ver vooruit te lopen met een taxatie.

By l.scheepens March 30, 2026
Als één van de echtgenoten borg staat voor de schuld van zijn/haar BV dan valt deze ook in de gemeenschap van goederen
Is alimentatie op de euro af nauwkeurig te berekenen?
By l.scheepens March 27, 2026
Is het een goed idee om de rechtbank te verzoeken de alimentatie te berekenen en vast te stellen als je het onderling bijna eens bent over de hoogte van de alimentatie, maar niet helemaal? Hoe nauwkeurig is een alimentatieberekening?
By l.scheepens January 9, 2026
Bestaat er ruimte voor een vergoedingsrecht bij een alsof-beding in de huwelijkse voorwaarden?
By l.scheepens January 8, 2026
De Hoge Raad doet uitspraak over vermeende halvering van het vergoedingsrecht in het kader van artikel 1:94 lid 7 BW
By l.scheepens December 16, 2025
Heb je recht op vergoeding als je meer hebt ingebracht bij de aankoop van een woning?
detective
By l.scheepens November 14, 2025
De kosten voor het inschakelen van een detective/recherchebureau kunnen behoorlijk oplopen. Dat doe je dus eigenlijk alleen maar als er iets mee te winnen valt. In het kader van de alimentatieverplichting kan het inschakelen van een detective winst opleveren. Volgens artikel 1:160 BW vervalt het recht op partneralimentatie niet alleen als er sprake is van hertrouwen van de alimentatiegerechtigde, maar ook als die gaat samenwonen als ware zij/hij gehuwd. Dat laatste wordt niet snel toegegeven. En als het niet wordt erkend dan moet dat door degene die stelt dat er sprake is van samenwonen worden bewezen. Daartoe kan een rapport van een recherchebureau dienen. In een zaak die diende bij de rechtbank Gelderland had de man om vaststelling van partneralimentatie gevraagd. De vrouw beriep zich op artikel 1:160 BW. Volgens haar woonde de man sinds het uiteengaan van partijen samen met zijn nieuwe partner X als waren zij gehuwd. Ter onderbouwing van die stelling heeft de vrouw een rechercherapport van [detectivebureau] overgelegd. De vrouw verzocht de rechtbank het verzoek van haar ex af te wijzen en hem te veroordelen in de kosten van het rechercherapport ad (afgerond) € 13.000. De man erkende dat hij een duurzame affectieve relatie had met X maar niet dat hij zou samenwonen. Hij bracht naar voren dat X een eigen huis had en hij ook. De rechtbank overweegt als volgt. Bij de invulling van het vereiste samenwonen moet aansluiting worden gezocht bij de moderne maatschappij. Het feit dat de man en X beiden nog een eigen woning aanhouden, hoeft op zichzelf niet uit te sluiten dat sprake is van samenleven als gehuwden (HR 19 november 2004, ECLI:NL:HR:2004:AQ7380 ). Voor het aannemen van samenwoning moet wel duidelijk zijn dat het zwaartepunt van het verblijf in één van de twee woningen ligt, dan wel dat betrokkenen het grootste deel van de tijd bij elkaar doorbrengen, wisselend in de ene en de andere woning. Uit het overgelegde rechercherapport blijkt dat de man en X gedurende de gehele observatieperiode in de woning van de man aanwezig waren, zowel samen als afzonderlijk van elkaar. Zij hebben elkaars huissleutel, doen samen boodschappen, gaan samen winkelen, rijden samen in de auto van de man en hebben samen de tuin versierd met kerstverlichting. De man heeft slechts in het algemeen betwist dat hij samenwoont en aangevoerd dat het rechercherapport ‘niet deugt’ en jegens hem ‘onrechtmatig’ is. Het lag echter op zijn weg om hetgeen door de vrouw gemotiveerd is gesteld in voldoende mate te betwisten. De man heeft geen enkel inzicht gegeven in hoe hij en X het leven met elkaar vormgeven, zoals inzicht in hoe vaak zij wel of niet bij elkaar zijn. De man heeft geen stukken overgelegd waaruit blijkt dat hij en X allebei beschikken over een eigen woning, zoals afschriften van bankrekeningen waaruit blijkt dat zij ieder hun eigen woonkosten betalen, of de jaarafrekeningen van het stroom- en gasverbruik in beide woningen sinds december 2022. Ook heeft de man geen financiële stukken overgelegd waaruit blijkt dat hij niet samenwoont, zoals een uitkeringsspecificatie waaruit zou blijken dat hij een AOW-uitkering krijgt voor een alleenstaande. Voorts had het op de weg van de man gelegen om de stelling dat er sprake is van een gemeenschappelijke huishouding voldoende te betwisten, door te stellen - en zo nodig te onderbouwen - dat hij voor eigen rekening boodschappen doet. De rechtbank concludeert dat de man met X samenwoont als ware hij gehuwd in de zin van artikel 1:160 BW. De rechtbank acht bewezen dat de samenwoning in ieder geval sinds december 2022 bestond, omdat dit niet voldoende is betwist. Dat betekent dat de eventuele aanspraak van de man op een partnerbijdrage al was geëindigd op het moment dat hij het verzoekschrift tot vaststelling van partneralimentatie indiende. De rechtbank wijst het verzoek van de man af. Op grond van artikel 6:96 lid 2 sub b BW kunnen de kosten voor het inschakelen van een detectivebureau voor vergoeding in aanmerking komen. Daarvoor is vereist, zo volgt uit vast jurisprudentie, dat (1) een sine qua non-verband bestaat tussen de aansprakelijkheid scheppende gebeurtenis en de kosten, (2) de kosten in zodanig verband staan met die gebeurtenis dat zij, mede gezien de aard van de aansprakelijkheid en de schade, aan de aansprakelijke persoon kunnen worden toegerekend, (3) het redelijk was om in verband met een onderzoek naar de mogelijke gevolgen van die gebeurtenis deskundige bijstand in te roepen en (4) de daartoe gemaakte kosten redelijk zijn. Volgens de rechtbank is hier aan deze voorwaarden voldaan. Immers, indien de man niet was gaan samenwonen met X als ware hij gehuwd en vervolgens een verzoek tot partneralimentatie had ingediend, dan had de vrouw het detectivebureau niet ingeschakeld. De kosten daarvan staan in zodanig verband met de samenwoning van de man, dat deze aan hem kunnen worden toegerekend, die geen melding heeft gemaakt van de samenwoning. Gelet op de zware stelplicht en bewijslast die in het kader van artikel 1:160 BW op de vrouw rust, was het redelijk om deskundige bijstand in te roepen. Voorts acht de rechtbank de door de vrouw aangetoonde kosten van het detectivebureau redelijk, gelet op de omvang van het onderzoek en het rapport. Nu de vrouw deze kosten genoegzaam heeft aangetoond met gespecificeerde nota's, wijst de rechtbank het verzochte bedrag toe. Rechtbank Gelderland 20 oktober 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:8769
By l.scheepens September 22, 2025
Ben je verplicht om meer te gaan werken als je parttime werkt en je wilt aanspraak maken op partneralimentatie?
By l.scheepens September 18, 2025
Moet bij de vaststelling van alimentatie rekening worden gehouden met dividend als inkomen wanneer de aandelen zijn overgenomen tegen betaling van een vergoeding
By l.scheepens September 10, 2025
wat als je afspraken maakt in een convenant en deze worden niet nagekomen?
By l.scheepens September 9, 2025
Zitten er ook nadelen aan mediation? Wie schakel je het beste in als je wilt scheiden? een echtscheidingsadvocaat of een mediator? Wat zijn de verschillen tussen een advocaat en een mediator en waar moet je op letten?
meer blogs